Chuyện không xoàng của 'ông nhặt rác' xứ biển

Những chiều bình dị

Biển chiều Đà Nẵng êm ả, du dương. Từng con sóng vỗ nhẹ vào bờ gợi nhớ bao miền ký ức ấy. Xen giữa dòng người đông đúc là một ông già mặc quần soóc, áo phông nhanh tay nhặt từng vỏ lon bia, bim bim, túi nylon vứt vương vãi trên những triền cát.

Ông là Hồ Việt, 67 tuổi, ở quận Sơn Trà (Đà Nẵng), nguyên Chủ tịch thành phố Đà Nẵng (tỉnh Quảng Nam - Đà Nẵng cũ). Suốt mấy năm qua, ngày ngày ông lặng lẽ đi nhặt từng cọng rác ở bãi biển Mỹ Khê. “Già rồi không đóng góp được gì to tát, thôi thì làm việc nhỏ vậy. Nhặt rác vì tình yêu thành phố và cũng vì lòng tự trọng” - ông Việt nói. Ông còn cho biết, người ta đánh giá bãi biển của mình là một trong những bãi biển đẹp nhất hành tinh, nên khắp nơi mới tìm đến. Vì vậy, để họ nhìn thấy rác thì xấu hổ quá.

Có một người con xứ Quảng vẫn miệt mài từng ngày quần soóc, áo phông… nhanh tay nhặt từng vỏ lon bia, bim bim, túi nylon vứt vương vãi trên triền cát trắng.

Với ông, sẽ không bình thường nếu ngày đó ông không xuống biển nhặt rác. "Cảm giác buồn lo bao trùm. Buồn vì ngày đó mình đau ốm không ra khỏi nhà được. Lo vì có vị khách du lịch từ đất nước xa xôi nào đó nhìn thấy trên bãi biển lại xả đầy rác", ông tâm sự.

Sắp bước vào cái tuổi thất thập cổ lai hi, hiếm người có niềm đam mê khác biệt như ông, có người thích chơi cờ, người chơi cây cảnh, tập dưỡng sinh, còn ông thích nhặt rác. Âu cũng là một cách vận động mỗi sáng cho cơ thể dẻo dai. Ông bảo, việc mình làm chẳng đáng gì. Già rồi, không đóng góp được gì to tát, thôi thì làm việc nho nhỏ vậy. Cái cách nghĩ đơn giản của ông khiến tôi giật mình. Tự hỏi, mình đã có ngày nào trong một tháng, một năm, bỏ ra một giờ để nhặt rác, làm đẹp cho bãi biển như ông chưa?

Ngỡ đây không phải chuyện thường, sống ở một thành phố, có biết bao người nhặt rác, nhưng họ coi đó là cái nghề “mưu sinh”. Với ông Việt, nhặt rác vì tình yêu thành phố và vì lòng tự trọng. Chẳng là có lần, ông ra bãi biển, bắt gặp một đôi bạn trẻ người Nhật tới để chụp ảnh kỷ niệm nhân chuyến du lịch Đà Nẵng. Thấy bãi biển nhiều rác, họ cất máy ảnh, cùng nhau đi nhặt. “Cái cảm giác nhìn người nước ngoài nhặt rác ở nước mình khó nói lắm, nó như vừa mất đi một thứ gì quý giá của đời mình vậy…”, ông Việt chia sẻ.

Và như trong thâm tâm của ông Việt suy nghĩ, khi cả khu vực đó đã sạch, họ mới lấy máy ra chụp. Nhiều người đi qua, thấy họ nhặt rác thì cười nhạt. Ông nghĩ, là một công dân thành phố có bãi biển đẹp, mình phải lấy đó làm xấu hổ. Và ông quyết định mỗi ngày hai buổi, sáng sớm và chiều muộn ra bãi biển lượm rác. Các công việc “vác tù và” ấy đã ngấm vào máu thịt. Đến nỗi, thời khóa biểu một ngày bình thường với ông, ngoài ăn uống, xem tivi, tắm giặt thì phải có phần nhặt rác. Và tự khi nào, “rác” đã trở thành một phần máu thịt của ông.

Thời không xa vắng

Khi gặp ông quần cộc áo phông nhặt rác trên biển, tôi nghĩ ông là một công dân giản dị như bao người. Nhưng khi trò chuyện mới biết, ông là người “đặc biệt”. Có lẽ, dân làm du lịch ở dải đất miền Trung này không lạ gì ông. Trước khi thành “ông nhặt rác”, ông có 10 năm làm đại diện Tổng cục Du lịch tại miền Trung. Bây giờ, du lịch vùng nổi tiếng với nhiều “đặc sản” như: “Con đường di sản miền Trung”, “Con đường xanh Tây Nguyên”, “Con đường Xuyên Á”…

Tất cả những con đường du lịch ấy đều có chung một “cha đẻ”, đó là ông - Hồ Việt. Ba đề tài nghiên cứu khoa học đó đều do ông chủ trì. Ngoài ra, còn có đề tài “Phát triển Văn hóa du lịch Chăm” cũng khá hấp dẫn do ông chấp bút. Ông bảo, 10 năm cống hiến cho ngành của mình tuy không phải lớn lao lắm, nhưng nhìn lại cũng có cái để tự hào. Đặc biệt, bây giờ, những đề tài khoa học đó đang được áp dụng và phát huy hiệu quả tốt.

Biển Đà Nẵng được đánh giá là một trong những bãi biển đẹp nhất hành tinh, thế nhưng hàng ngày du khách vẫn bỏ lại những túi rác khó nhìn.

Xa hơn một chút, từ năm 1989 đến 1995, ông Hồ Việt làm Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng - thuộc tỉnh Quảng Nam Đà Nẵng. Ông kể: “Làm lãnh đạo, cái việc lớn nhất mình làm được đó là đưa Đà Nẵng thoát khỏi cơ chế cấp huyện. Tức là thành phố trên cấp huyện, Chủ tịch thành phố tương đương với Phó Chủ tịch tỉnh. Nói thì đơn giản vậy, nhưng thời đó, để làm được không hề dễ.

Đà Nẵng là địa phương đầu tiên cả nước làm được việc đó. Nhờ cơ chế đó mới có điều kiện phát triển mạnh được. Bằng không, còn trì trệ nữa. Đến nỗi, hồi đó có nhà báo viết ngân sách của thành phố Đà Nẵng chỉ bằng Hải Phòng cấp cho dọn vệ sinh môi trường…”.

Bên cạnh đó, ông cũng là một trong số những người đầu tiên, tích cực đề xuất đưa Đà Nẵng tách khỏi Quảng Nam Đà Nẵng để trực thuộc Trung Ương. Thời điểm đó, cái tư tưởng “tách” này bị phản đối quyết liệt. Đến nỗi, khi ông cho tổ chức Hội thảo khẳng định đúng đắn của việc tách Đà Nẵng tại 84 - Hùng Vương, lãnh đạo tỉnh “cấm” các chuyên viên xuống dự.

Và “ông nhặt rác” hiện là Chủ tịch quỹ Phát triển sáng tạo khoa học mang tên cha mình - Hồ Nghinh. Ngoài ra ông còn đảm nhiệm chức Chánh Văn phòng Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Mai Linh Bắc Trung Bộ. Ông nói, người ta nghỉ hưu về vui thú điền viên, còn mình làm việc quen rồi, giờ ngồi chơi không chịu được. Làm việc ở Mai Linh để kiếm tiền tự lo cho cuộc sống của mình chẳng phải nhờ và con cái. Làm ở quỹ Hồ Nghi để thỏa ước nguyện của cha mình trước khi mất, ấy là dùng số tiền 1 tỷ đồng cha để lại, làm việc gì có ý nghĩa cho mảnh đất Quảng Nam - Đà Nẵng. Mỗi ngày, khi làm việc, ông Việt là Chủ tịch, là Chánh văn phòng, nhưng ngoài giờ làm việc, ông tự nhận mình là “ông nhặt rác”.

Nhiều năm qua, mặc dù Chính phủ đã có lệnh cấm vứt rác bừa bãi ở nơi công cộng và đề ra mức phạt cụ thể cho từng hành vi vi phạm, nhưng dường như không có sự chuyển biến tích cực. Nhiều người bi quan: “Nơi nào có người Việt Nam thì nơi đó có rác”. Thật vậy, trên đường phố, bến tàu, bến xe, công viên, trường học, nhà hàng, quán nhậu người ta cứ thoải mái vứt rác. Những ngày lễ hội, hay những ngày nghỉ cuối tuần khi mọi người tập trung đi chơi, đi dạo, đi chụp ảnh… và sau đó, những nơi tụ tập đông người đã trở thành “bãi chiến trường” với toàn là rác.

Hành động của những người đi nhặt rác không còn là việc làm nhỏ mà là hành động rất cao đẹp. Thật buồn và hổ thẹn đối với những ai quen vứt rác bừa bãi.